2020 volume 2 p 323

• Published date: 14 April 2020
• Date: 14 April 2020

TSAR 2020 . 2 [ISSN 0257 – 7747]

323

Regspraak

AANKOOP VAN ONROERENDE EIENDOM EN DIE BEPERKTE

HANDELINGSBEVOEGDHEID VAN GADES GETROUD IN

GEMEENSKAP VAN GOED

Terry v Solfafa 2020 1 SA 299 (VB)

1 Sedert die Romeins-Holland se gemeenregtelike beginsels met b etrekking tot die

huweliksgoedereregtelike be deling in die Suid-Afrikaan se reg geresipieer is, het die

wetgewer menige verstelling daar aan aangebring ten einde d it in ooreenstemming t e

hou met die gewysigde gemeenskapsopvatti ngs. Die laaste grootskaalse w ysiging in

die verband is vervat in die Wet op Huweliksgoedere 88 van 1984 waari n gebreek is

met die stereotiepe vert rekpunt waarkrag tens in ’n huwelik in gemeenskap van goed

die man in beginsel die bestuursbevoegdhede ten aansien van die gemeenskaplike

boedel geniet het en slegs by wyse van uitsondering aan die vrou beperkte

beskikk ingsbevoegdhede daaroor verleen is soos vir doeleinde s van die aanskaf van

huishoudelike benodigdhede (hoewel in die praktyk sy daaronder meestal oor die

leeueaandeel van die inkomste van die huishouding vry kon beskik). (Sien oor die

vergelykende regsposisies ingevolge die gemeenregtelike norme va n vóór en ná die

wetswysiging van 1984 Hahlo The South African Law of Husband and Wife (1969)

108-112, 147-155 en 162-175; Erasmus, Van der Merwe en Van Wyk Lee and Honoré

Family, Things and Succession (1983) 86-93; Van der Vyver en Joubert Persone - en

Familiereg (1991) 237 en Sinclair I The Law of Marriage (1996 ) 374-375.)

Die nuwe premis wat sedert die inwerkingtreding van daardie wet in November

1984 alle huwelike in gemeenskap van goed beheers, is ver vat in arti kel 14. Daar word

daarvan uitgegaan dat tensy in hoofstuk 3 van die wet anders bepaal word, ’n vrou

getroud in gemeenskap van goed voortaan dieselfde bevoegdhede ten aansien van

die beskikk ing oor die gemeenskaplike boedelbates met inbeg rip van die verbinding

van die boedel tot prestasie teeno or ’n ander en die be stuur van die gemeenskaplike

boedel het as wat die man in sodanige huwelik vóór inwerkingtreding van die wet

gehad het.

Artikel 15 bevat dan d ie deurslaggewende kwalik asies waarin daardie premis

onder “tensy” gekwalise er word, maar met dien versta nde dat die kwali kasies op

beide gades van toepassing is: “Behoudens die bepalings van subartikels (2), (3) en

(7) kan ’n gade in ’n huwelik in gemeenskap van goed sonder die toestemming van

die ander gade enige regshandeling met betrekking tot die gemeenskaplike boedel

verrig” (a 15(1)).

In beginsel word daarvan uitgegaan dat die wetgewer met die kwalikasies

beoog het om in belang van beide gades bykomstige vereistes te stel ten einde te

verhinder dat die gemeenskaplike boedel weens die optrede van een van die gades

sonder die ander se medewete of instemming beswaar of benadeel kan word. Dit

sou die resultaat wees van byvoorbeeld ’n ondeurdagte verbintenisskeppende óf

saaklike ooreenkoms wat lei tot die nadelige vervreemding of verbandbeswaring

van onroerende bates in die gemeenskaplike boedel (a 15(2)(a) en (b)) of ook die

nadelige vervreemding of beswaring van potensieel waardevolle ander bates in

die gemeenskaplike boedel (a 15(2)(c)-(e)). Sonder die skriftelike toestemming

van sy/haar gade kan ’n persoon getroud in gemeenskap van goed ook nie ’n

kredietooreenkoms as kredietopnemer sluit of hom- of haarself as borg verbind

nie (a 15(2)(f) en (h)). Die voorgaande is alles voorbeelde van regshandelinge wat

2020 TSAR 323

© Juta and Company (Pty) Ltd